Binnen thema: Corona in Gebouwbeheer en Installatietechniek

Corona en de toekomst van ventilatie-eisen in Nederland

Aangezien mensen in de Westerse wereld 90% van de tijd binnen verblijven [1] moet de mogelijkheid van Corona besmetting door (onvoldoende) luchtverversing zeer serieus genomen worden. Op allerlei plaatsen (o.a. in scholen) is men inmiddels begonnen met ad hoc controle op ventilatie. Maar het is ook belangrijk om te kijken naar de verdere toekomst. Dit artikel gaat in op de vraag of de huidige eisen voor luchtverversing van binnenruimten echt voldoende zijn om een gezond binnenklimaat te garanderen mede rekening houdend met de overdracht van infectieziekten.
 
2331
Kennisontwikkeling

Wells-Riley formule, statische berekening:

Pinf = 1-e^((-I*q*P*t)/Qv)

met

Pinf          [-]                        =             besmettingskans (via aerosolroute)

I              [-]                         =             aanname aantal besmettelijke personen

q             [quanta/uur]         =             aanname virusemissie één besmettelijk persoon 

P             [m3/uur]               =             ademvolume (ontvanger)

t              [uur]                     =             blootstellingsduur

Qv           [m3/uur]               =             totale verse luchttoevoer in de ruimte

ik denk dat de tabellen nogmaals gecontroleerd , aangepast en mogelijk herberekend dienen te worden:

tabel 3  als er 25% van de tijd gepraat wordt door 30 leerlingen wordt het een kakafonie want dan zijn er continu 8 door elkaar aan het praten,  dit percentage zal iets lager moeten zijn.

tabel 4  afmetingen en inhoud controleren voor de diverse ruimten    bijv. vergaderruimte en kantoor 4p  hebben verschillend volume maar zelfde afmetingen

tabel 5  ook hier kloppen de ventilatievouden niet met de ruimteinhoud en kloppen daardoor de ventilatiehoeveelheden niet  en wat heeft men dan gebruikt om de CO2 te bepalen?

tabel 6 en dan klopt het hier ook niet meer :   zangkoor in klaslokaal   5 voudig = 5x147=735 m3/h  en dus geen 2020   

conclusie:  ook met enige goede wil zijn de opgegeven kansen  lastig te reproduceren of te begrijpen want wat heeft men in de formule van Wells-Riley ingevuld?.

Belangrijker echter dat ook nog een noot aan de tabel 6 moet worden toegevoegd:  dat de berekende kans voor 1 persoon met het aantal personen in de ruimte vermenigvuldigd moet worden om het aantal besmettingen te berekenen dat zal optreden want als je het lokaal voor het zangkoor inderdaad zodanig ventileert dat er een besmettingskans <20% is dat dat de kans is dat jezelf of je buurman de besmetting oploopt maar als die kans dan 20% is voor 1 persoon,  volgt de berekening voor de 24 aanwezige niet besmette personen dat er bijna 5 besmet het lokaal zullen verlaten.  De tekst erboven meldt inderdaad wel dat de individuele kans wordt berekend en de Wells-Riley formule geeft aan dat die individuele kans P = C (aantal besmettingen) / S (aantal te besmetten personen)

Dus gaarne enige aandacht voor het resultaat op de gehele groep.  Want ook de kans dat er meer dan 1 besmet persoon aan het sproeien is loopt natuurlijk op met het aantal mensen dat in de ruimte aanwezig is. 

Tot slot: 

-   als het koor netjes de 1,5 meter regel toepast passen er in dichtste stapeling van die cirkeltjes slechts 19 personen in het lokaaltje van 49m2

-  als er in een artikel een formule van Wells-Riley wordt toegepast dan zou vermelding van die formule wel prettig zijn. En daar hebben techneuten meer aan dan het vermelden van al die wetenschappelijke boeken waar we toch niet bij kunnen komen

Kennisontwikkeling

Beste mijnheer Hemmes,

Bedankt voor de suggesties. De fouten zijn hersteld en gelukkig op tijd aangepast voor de gedrukte versie. Ik verwacht dat de online versie binnenkort wordt aangepast.

Over het stemgebruik in het klaslokaal; Het stemgebruik zegt niet dat alle leerlingen (en leerkracht) individueel 25% van de tijd praten, maar dat er 25% van de tijd in elk geval 1 iemand praat. Er is vanuit gegaan dat dit (meestal) de leerkracht is, dit is een volwassene en die zal ook het meest virus uitstoten in geval van besmetting. Hier is er dus vanuit gegaan dat de leerkracht besmet is.

De 1,5 meter regel is hier niet toegepast omdat het doel is om te kijken of de Bouwbesluit-eisen voldoende zijn om te beschermen tegen vergelijkbare infectieziekten en daarom is er van de "normale" situatie uitgegaan.

Het is een goede suggestie om de Well-Riley formule op te nemen. Overigens zijn de meeste artikelen in de bronvermelding vrij toegangkelijk. Zo ook het artikel van Buonanno et al. waar de Wells-Riley formule in staat en de aangenomen quanta emissies https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.06.15.20132027v2.full.pdf+html. In de pdf van het artikel staat de volledige lijst met citaties. Het betreffende artikel is nr [25].

Bij overige vragen en opmerkingen verneem ik deze graag,

 

Met vriendelijke groet,

 

Noortje Alders (ISSO)

Consultant/eigenaar

Ik heb enkele opmerkingen bij dit artikel, en dan speciaal bij tabel 5 en 6, waar de besmettingskans in verschillende situaties wordt weergegeven.

Ten eerste vind ik het suggestief of op z'n minst verwarrend dat in de tabel ook het aantal luchtwisselingen wordt genoemd. Dit is namelijk helemaal niet bepalend voor het risico op besmetting. Dat is goed zichtbaar in de 1e en 2e rij van tabel 6. Bij gelijke besmettingskans verschilt het ventilatievoud een factor 8! De luchthoevelheid is echter exact gelijk. Dit is dan ook de enige grootheid die direct iets zegt over het (relatieve) besmettingsrisico.

Dat houdt in dat dus ook het CO2 gehalte niet direct iets zegt over het besmettingsrisico. In tabel 5 is de CO2-concentratie in de situaties in rij 1 en 2 beide 700ppm. De besmettingskans in het 4 persoonskantoor is echter een factor 5 x hoger (omdat het debiet een factor 5 kleiner is). Omdat CO2 eenvoudig te meten is, is het wel een 'aantrekkelijke' grootheid om op te sturen. Dat kan als rekening wordt gehouden met het aantal personen dat in de ruimte aanwezig is. De CO2 toename per aanwezig persoon zegt wel direct iets over het besmettingsrisico. In het eerste geval avn tabel 5 veroorzaken 4 personen een toename tot 700ppm. In het 2e geval zijn dat 20 personen. Dus per persoon een factor 5 minder dan in het eerste geval. Dit is precies de factor waarmee ook het risico op besmeting afneemt.

De laatste opmerking gaat over het in de tabellen genoemde aantal personen. Op de manier zoals hier weergegeven lijkt het alsof de berekende kans geldt als er bijvoorbeeld 4 personen in het kantoor of 25 personen in het zangkoor aanwezig zijn. Dit is echter niet zo. De berekende kans geldt zodra er minimaal 2 personen aanwezig zijn (waarvan er dus één besmet is). Wel is het zo dat de kans dat er een besmet persoon aanwezig is, natuurlijk groter wordt als er meer mensen aanwezig zijn. Dat effect is echter niet in het Wells-Riley model opgenomen.

In mijn blog https://www.induventus.nl/ventileren-tegen-corona-een-objectieve-risico-indicator/ meer over dit onderwerp.

Kennisontwikkeling

Beste mijnheer Houtenbos,

Bedankt voor uw kritische opmerkingen. Het klopt dat het aantal luchtwisselingen niet direct iets zegt over de besmettingskans en ook de CO2 concentratie niet. Wellicht is het misleidend maar we hebben gekozen dit wel te presenteren aangezien dit wel een begrijpelijke eenheid is om een vergelijking tussen situaties te laten zien. Hetzelfde geldt voor het CO2 gehalte. Je geeft in jouw artikel een interessante kijk hierop.

De insteek van het artikel is dat we (wellicht) moeten zoeken naar een andere manier van eisen stellen aan ventilatie omdat alleen eisen stellen aan een hoeveelheid ventilatie per persoon in gevallen van infectieziekten niet toereikend is. 

De tabellen geven een vergelijking van situaties weer en daarbij komt naar voren dat op gebied van infectieziekten de kans om besmet te raken (bij aanwezigheid van 1 besmet persoon) niet toeneemt met het aantal aanwezige mensen.

Al met al is het een zeer interessante discussie en mocht je een keer van gedachten wisselen sta ik hiervoor open.

Met vriendelijke groet,

Noortje Alders

Thema'sGroepenDeelnemersProjectenOver TVVL